ماه رجب از ارزش و شرافت
بسيار بالايي برخوردار است و اين شرافت و ارزش بدان دليل است كه اين ماه يكي از
ماههاي حرام و يكي از زمانهاي ويژه دعا است. بر پايه برخي از روايات اين ماه،
ماه حضرت اميرالمؤمنين (عليه السلام) است. همانگونه
كه ماه شعبان ماه حضرت رسول و ماه رمضان ماه خداست در اين ماه پر فضيلت روزه و شب
زنده داري بسيار مورد تأكيد و سفارش قرار گرفته است به خصوص در نخستين شب آن كه
يكي از شبهاي چهارگانهاي است كه درباره احيا وشب زنده داري آن سفارشات فراواني
بيان شده است. از شرافتهاي ديگر اين ماه روز بيست و هفتم اين ماه است كه روز بعثت
رسول اعظم (صلي الله عليه و آله) است، روزي كه رحمت رحيميه خداوند در آن به طور
كامل و تمام تجلي پيدا كرده است. پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) در مورد شرافت
ماه رجب ميفرمايند: رجب شهر الله الاصم است و بدان سبب آن
را اصم ناميدند كه هيچ ماهي به پايه عظمت آن نميرسد. مردم زمان جاهليت به
رجب حرمت مينهادند و آنگاه كه اسلام درخشيدن گرفت بر حرمت آن افزود. بدانيد كه رجب
ماه خدا، شعبان ماه من و رمضان ماه امت من است.
در اين زمينه امام كاظم
(عليه السلام) نيز ميفرمايند: رجب نام نهري در بهشت است
كه از شير سفيدتر و از عسل شيرينتر است. بنابراين هر كس يك روز از ماه رجب
را روزه بدارد خداوند از آن نهر به او خواهد نوشاند.
همچنين در روايت ديگري نيز
ميفرمايند: رجب ماه عظيمي است كه خداوند اعمال نيك را در آن چند برابر ميفرمايد و
گناهان را در آن محو ميكند.
امام صادق (عليه السلام) نيز
در مورد كرامت و فضيلت اين ماه ميفرمايد: آن گاه كه قيامت
بر پا شود منادي الهي فرياد ميزند أين الرجبيون؟ كجايند آنان كه ماه رجب را
گرامي داشتند و از آن بهرهها بردند از آن انبوه جمعيت، گروهي برخيزند كه نور
جمالشان محشر را روشن كند بر سر آنان تاجهاي شاهي كه مرصع به در و ياقوت است قرار
دارد و در طرف راست هر نفر از آنان هزار فرشته و در سمت چپ نيز هزار فرشته به او
كرامت و تعظيم الهي را تبريك گويند؛ از جانب الهي ندا آيد:
بندگانم و كنيزانم به عزت و
جلالم سوگند، شما را جايگاه و مقام گرامي و عطاياي فراوان دهم و شما را در جايي جاي
دهم كه از زير آن نهرها جاري است و شما در آن جاويد خواهيد بود زيرا شما داوطلبانه
براي من در ماهي كه من بزرگش داشتم روزه گرفتيد پس خطاب به فرشتگان فرمايد: فرشتگان
من بندگان و كنيزان من را به بهشت داخل كنيد در اينجا امام فرمودند اين پاداش براي
كساني است كه يك روز از اول يا وسط يا آخر ماه رجب را روزه بدارند.
پيامبر گرامي اسلام (صلي
الله عليه و آله) نيز در بيان عظمت و اهميت ماه رجب ميفرمايند: خداوند متعال در
آسمان هفتم فرشتهاي به نام داعي قرار داده است هرگاه ماه رجب فرا رسد آن فرشته
دعوت كننده هر شب تا به صبح گويد: خوشا به حال كساني كه به ذكر الهي مشغولند خوشا
به حال كساني كه با ميل و رغبت تمام رو به سوي درگاه خدا آرند و خداوند ميفرمايد:
من همنشين كسي هستم كه با من همنشين باشد و مطيع كسي هستم كه فرمان مرا ببرد و
آمرزندهام كس را كه از من طلب آمرزش كند اين ماه رجب ماه من، بنده هم بنده من و
رحمت هم از آن من است. هر كس مرا در اين ماه بخواند پاسخ مثبت دهم و هر كس از من
چيزي بخواهد به او عطا كنم و هر كس از من هدايت جويد هدايتش كنم و من اين ماه را
وسيله ارتباط بين خود و بندگانم قرار دادهام پس هر كس به آن چنگ زند به من ميرسد.
گرچه تمام ماه رجب نزد
خداوند و اولياء گراميش عزيز و ارجمند است ليكن برخي از اوقات آن، فضيلت ويژهاي
دارد.
اولين شب جمعه ماه
رجب از فضيلت بيشتري برخودردار است و
ليله الرغائب
نام دارد پيامبر اسلام در اين باره ميفرمايند: از اولين شب جمعه
ماه رجب غافل نشويد فرشتگان آن را ليله الرغائب مينامند. چرا كه وقتي يك سوم از شب
گذشت هيچ فرشتهاي نيست مگر اينكه در كنار كعبه شريف آيد آنگاه خداوند نظر مرحمت به
آنان كند و فرمايد: فرشتگانم هر چه خواهيد از من بخواهيد فرشتگان گويند: بار الها
حاجت و خواسته ما آن است كه روزه داران ماه رجب را بيامرزي خداوند خداوند متعال
فرمايد: آمرزيدم.
فضيت روزه در ماه رجب
در مورد ثواب روزه
ماه رجب در كتاب ثواب الاعمال و عقاب الاعمال شيخ صدوق از پيامبر اسلام (صلي الله
عليه و آله) چنين نقل شده است: بدانيد كسي كه يك روز از ماه رجب را از روي ايمان و
به خاطر پاداش روزه بگيرد مستوجب رضايت خداوند ميگردد. و اگر كسي به اندازه تمام
زمين طلا انفاق كند برتر از روزه يك روز آن نخواهد بود.
همچنين اگر كسي دو روز از
ماه رجب را روزه بدارد هيچ كس از اهل زمين و آسمان نميتواند كرامتي را كه نزد
خداوند دارد توصيف كند و پاداشي مانند ده تن از راستگويان را دارد كه در طول عمر
خود دروغي نگفته باشند. و در روز قيامت همانند كساني را كه آنان شفاعت نمودهاند
شفاعت ميكنند و با آنان و در گروهشان محشور ميشوند و تا وارد بهشت گردد و از
دوستان آنان باشد. و پس پيامبر ثواب سه چهار پنج تا سي روز از روزه ماه رجب را تك
تك با توضيح كامل بيان فرمودهاند.
امام موسي كاظم (عليه
السلام) نيز در روايتي زيبا در مورد فضيلت روزه ماه رجب ميفرمايند:
رجب ماه عظيمي است كه خداوند اعمال نيك را در آن چند
برابر ميفرمايد و گناهان را در آن محو ميكند پس هر كس يك روز از ماه رجب
را روزه بگيرد به اندازه مسير يكسال از جهنم دور ميشود و هر كس سه روز از آن ماه
را روز بدارد بهشت بر او واجب ميشود.
امام صادق (عليه السلام) نيز
فرمودهاند:
براستي كه نوح در روز اول
رجب سوار كشتي شد و به همراهان خود گفت كه اين روز را روزه بگيرند و فرمود كسي كه
اين روز را روزه بگيرد جهنم به اندازه مسافت يكسال از او دور خواهد شد و كسي كه هفت
روز از اين ماه را روزه بگيرد درهاي هشتگانه بهشت براي او باز ميشود و كسي كه
پانزده روز از اين ماه را روزه بگيرد حاجتش داده خواهد شد و كسي كه بيشتر روزه
بگيرد خداي عزوجل ثواب بيشتري به او عنايت خواهد كرد.
سیزده رجب:
روز ولادت مولای کونین امیر
المومنین علی علیه السلام است در این روز مناسب است مومنین نعمت وجود علی ابن ابی
طالب را شکر گذار باشند و نعمت پیروی از آن وجود مقدس را از خدا بخواهند.
نيمه رجب
اين روز نيز از روزهاي ويژه
و ارجمند و گرامي است. در اين باره در كتاب شريف اقبال آمده است:
حضرت آدم از خداوند پرسيد خدايا محبوبترين روزها و
گراميترين زمانها نزد تو كدام است. خداوند وحي فرمود: محبوبترين روزها نزد من
نيمه رجب است. اي آدم در اين روز بكوش تا با قرباني كردن، ميهماني دادن،
روزه داشتن، نيايش كردن، بخشش خواستن، لا اله الا الله گفتن به من تقرب و نزديكي
جويي.
اي آدم من چنين تقدير كردم
كه فرزندي از فرزندان تو را به پيامبري برانگيزم و روز نيمه رجب را به او و به امت
ويژه سازم كه در آن روز چيزي از من نخواهند جز اينكه بدانان ببخشم و عفو و گذشت
نخواهند جز اينكه از گناهانشان درگذرم اي آدم آنكه نيمه رجب را روزه دارد ذكر گويد،
خضوع و خشوع كند و از صدقه دهد، نفس خويش را پاس دارد پاداشي جز بهشت نخواهد داشت
اي آدم به فرزندانت گوشزد كن كه در ماه رجب نفس خويش را پاس دارند و از كج راهي
بپرهيزند كه گناه در اين ماه بس بزرگ است.
اما از اعمال نيمه رجب
خواندن دعاي استفتاح، زيارت امام حسين (عليه السلام) به جاي آوردن چهار ركعت نمازي
كه حضرت امير در اين روز به جاي ميآورد و پس از آن خواندن دعاي يا مذل كل جبار و
سپس خواستن نيازهاي خويش از خدا، به جاي آوردن نيمه دوم نماز سلمان و روز را با
توسل به صاحبان روز به پايان بردن.
ديگر اعمال ماه رجب
از ديگر اعمال مهم و ارجمند
اين ماه خواندن اذكار دعاهايي است كه از سوي معصومين (عليهم السلام) روايت شده است.
از جمله آنكه:
1ـ
در طول ماه هزار بار خواندن اين دعا: استغفرالله ذوالجلال و الاكرام من جميع الذنوب
و الاثام. شيخ صدوق در اين باره روايت كرده است كه هر كس اين دعا را در رجب هزار
بار بخواند خداوند به او ميگويد: اگر تو را نيامرزم خداي تو نيستم، خداي تو نيستم.
2ـ
خواندن سوره توحيد ده هزار يا هزار بار كه هر كس در رجب اين سوره را هزار بار
بخواند در قيامت پاداشي برابر عمل هزار پيامبر و هزار فرشته خواهد داشت و هيچ كس از
او به خدا نزديكتر نخواهد بود جز آنكه پيش از اين سوره را خوانده باشد.
3ـ
گفتن هزار بار لا اله الا الله و روايت شده هر كس در رجب هزار بار لا اله الا الله
بگويد خداوند صد هزار حسنه براي او مينويسد و صد كاخ بهشتي به او ميدهد.
4ـ
صدبار خواندن اين دعا: استغفرالله الذي لا اله الا هو وحده لا شريك له و اتوب اليه
كه روايت شده هر كس اين دعا را صد بار بگويد و پس از آن صدقه انفاق نمايد خداوند
كارش را با بخشش و آمرزش پايان دهد و اگر همان را چهارصد بار بگويد خداوند پاداش صد
شهيد را به او ميدهد.
5ـ
به پيروي از امام سجاد (عليه السلام) در همه ماه در سجدههاي خود اين دعا را
بخواند: عظم الذنب من عبدك فليحسن العفو من عندك.
6ـ
از جمله اعمال ديگر ماه رجب كه داراي فضيلت بي شماري است خواندن دعاي يا من ارجوه
لكل خير بعد از هر نماز واجب است اين دعا در مفاتيح الجنان ذكر شده و براي فرد
فضيلتهاي بي شماري را به همراه دارد.
7ـ
خواندن دعاي اللهم اني اسالك صبر الشاكرين لك در هر روز.
در كتاب اقبال در مورد اين دعا آمده است كه معلي از حضرت امام صادق (عليه السلام)
خواست تا دعايي به او بياموزد كه تمام معارف شيعه را در برداشته باشد امام خواندن
اين دعا را به او توصيه كرده است.
8ـ
هر روز اين دعا را خواندن: يا من يملك حوائج السائلين.
9ـ
خواندن دعاي اللهم اني اسألك بمعاني جميع ما يدعوك به ولاة
امرك كه از دست خط حضرت ولي عصر نقل شده است و دعايي است با مضامين بسيار بلند و
نيكو كه درهايي از علم و معرفت را به روي آنكه اهل آن باشد ميگشايد.
10ـ
خواندن دعاي ارجمند و پر مضمون اللهم يا ذالمنن السابغه...
11ـ
زيارت حضرت امام حسين (عليه السلام) در آغاز و در ميان ماه.
12ـ
به جاي آوردن نمازهاي ويژه ماه.
13-توجه
به اعمال روز 13-14-15 رجب که به ایام البیض مشهور است.
منابع مقاله:
1ـ
مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمي: فضيلت اعمال ماه رجب.
2ـ
المراقبات، شيخ جواد ملكي تبريزي: اعمال ماه رجب.
3ـ
ثواب الاعمال، شيخ صدوق.
4ـ
اقبال الاعمال، سيد بن طاووس: اعمال ماه رجب.
5ـ
مصباح المتهجد، شيخ طوسي: فضيلت ماه رجب
